TANISAL DOĞRULUK

Tanısal doğruluk & bilimsel kanıt

Duyarlılık, özgüllük ve raporlama sistemleri; çalışma bağlamıyla birlikte.

Tanısal doğruluk değerleri ve bağlamı

Duyarlılık ve özgüllük; hedef hastalık, hasta grubu, eşik, protokol ve referans standardına göre değişir. Buradaki sonuçlar belirtilen araştırmalara aittir.

Moore ve ark.2015 · Prospektif, kör değerlendirmeli araştırma

Üreter taşı • Düşük doz BT

%90.2Duyarlılık

%99Özgüllük

%95 güven aralığı: duyarlılık %82,3–95,0; özgüllük %93,7–100,0.

Hasta grubu: Taş şüphesiyle akademik bir merkezin acil servisinde incelenen erişkinler.
Analiz: 201 kişi iki protokolle incelendi; standart doz BT'de 102 kişide üreter taşı bulundu.
Protokol: Abdominal çapa göre iki gruba ayrılan düşük doz protokol; standart doz yorumunu bilmeyen radyologlarca değerlendirildi.
Referans standart: Aynı hastadaki standart doz BT. Girişim gereksinimi için ayrıca 90 günlük izlem yapıldı.
Hedef / eşik: Birincil hedef: boyutundan bağımsız herhangi bir üreter taşı. Buradaki oranlar yalnız >5 mm taş alt grubunun oranları değildir.

Düşük dozun başarısı hasta yapısı ve protokolle birlikte değerlendirilmelidir; küçük taşlar gözden kaçabilir.

Tek merkez ve dönemin cihaz/okuyucu koşulları; bağımsız patoloji yerine standart BT referansı. Çocuklara ve gebelere doğrudan genellenmez. Sayılar makalenin Results bölümündendir; özetin sonuç cümlesindeki farklı özgüllük değeriyle karıştırılmamıştır.

Moore CL ve ark. Accuracy of reduced-dose computed tomography for ureteral stones in emergency department patients. Ann Emerg Med 2015; çevrimiçi 4 Kasım 2014.

PIOPED II2006 · Özgün araştırma

Pulmoner emboli • BT anjiyografi

%83Duyarlılık

%96Özgüllük

Hasta grubu: Akut pulmoner emboliden klinik olarak şüphelenilen erişkinler; sekiz merkez.
Analiz: 824 hastadan tanısal olmayan 51 BT dışlandı; analizde 773 hasta.
Protokol: Çok dedektörlü BT pulmoner anjiyografi; 4, 8 veya 16 sıralı cihazlar.
Referans standart: Ventilasyon/perfüzyon sintigrafisi, gerektiğinde pulmoner anjiyografi ve diğer tanısal verilerden oluşan bileşik referans.
Hedef / eşik: Hedef hastalık: akut pulmoner emboli.

Görüntüleme sonucu klinik olasılıkla birlikte yorumlanır. Sonuç ve klinik olasılık uyumsuzsa ek değerlendirme gerekebilir.

Tarihsel cihazlar ve seçilmiş hasta grubu. Tanısal olmayan çekimler hesap dışında; yüzdeler güncel tüm BT protokollerine genellenemez.

Stein ve ark. Multidetector computed tomography for acute pulmonary embolism. NEJM, 2006.

PROMIS2017 · Özgün araştırma

Prostat kanseri • Multiparametrik MR

%93Duyarlılık

%41Özgüllük

%95 güven aralığı: duyarlılık %88–96; özgüllük %36–46.

Hasta grubu: Daha önce prostat biyopsisi yapılmamış, PSA ≤15 ng/mL olan erkekler.
Analiz: Tüm testleri tamamlayan 576 erkek; 230’unda çalışma tanımına göre klinik anlamlı kanser.
Protokol: Standartlaştırılmış 1,5 T multiparametrik MR; pozitiflik eşiği Likert ≥3.
Referans standart: Transperineal şablon prostat haritalama biyopsisi.
Hedef / eşik: Klinik anlamlı kanser: Gleason ≥4+3 veya herhangi bir biyopsi korunda kanserli doku uzunluğu ≥6 mm.

MR, biyopsi öncesi değerlendirmeye katkı sağlar; pozitif MR tek başına histolojik kanser tanısı değildir.

Hasta grubu, eşik ve çalışma tanımı sonuçları etkiler. Bu eşik PI-RADS olarak yeniden adlandırılamaz; tarama popülasyonuna doğrudan genellenemez.

Ahmed ve ark. Diagnostic accuracy of multi-parametric MRI and TRUS biopsy in prostate cancer. The Lancet, 2017.

CORE-642008 · Prospektif çok merkezli araştırma

Koroner darlık • BT anjiyografi

%85Duyarlılık

%90Özgüllük

%95 güven aralığı: duyarlılık %79–90; özgüllük %83–94.

Hasta grubu: Semptomatik koroner hastalık şüphesiyle invaziv anjiyografiye yönlendirilen, 40 yaş ve üzerindeki seçilmiş hastalar.
Analiz: 9 merkezde, koroner kalsiyum skoru ≤600 olan 291 hastanın kişi düzeyinde analizi.
Protokol: 64 sıralı BT; 0,5 mm kesit; çapı en az 1,5 mm olan damar segmentleri.
Referans standart: Konvansiyonel invaziv koroner anjiyografi.
Hedef / eşik: En az bir koroner damarda lümen çapında ≥%50 daralma.

Bu sayılar anatomik darlığı saptamayı anlatır; darlığın iskemi oluşturduğunu tek başına göstermez. Çalışmada hastalık sıklığı %56 idi.

2008 cihaz ve protokollerine, seçilmiş bir anjiyografi grubuna aittir. Kalsiyum skoru >600 olanlar birincil analizin dışındadır. Asemptomatik taramaya veya tüm güncel BT cihazlarına doğrudan genellenemez.

Miller ve ark. Diagnostic Performance of Coronary Angiography by 64-Row CT. NEJM, 2008.

Cochrane2019 · Sistematik derleme ve meta-analiz

Akut apandisit • Abdomen BT

%95Duyarlılık

%94Özgüllük

%95 güven aralığı: duyarlılık %93–96; özgüllük %92–95.

Hasta grubu: Klinik değerlendirmede akut apandisit düşünülen, 14 yaş üzerindeki katılımcılar; çoğunlukla acil başvuruları.
Analiz: 64 çalışma, 71 kohort, toplam 10.280 kişi. Literatür taraması 16 Haziran 2017'ye kadar.
Protokol: Farklı kontrast ve doz protokollerindeki abdomen-pelvis BT sonuçlarının ortak tahmini.
Referans standart: Ameliyat edilenlerde cerrahi bulgular/histopatoloji; ameliyat edilmeyenlerde klinik izlem.
Hedef / eşik: Çalışmanın BT yorumuna göre akut apandisit varlığı.

Toplu doğruluk, belirli bir merkezin veya hastanın sonucunu garanti etmez. Negatif BT klinik şüpheyi her koşulda sıfırlamaz.

Hiçbir çalışma tüm QUADAS-2 alanlarında yüksek yöntemsel kaliteye sahip değildi; özellikle ameliyat edilmeyenlerin eksik izlemi yanlılık oluşturabilir. Kontrast ve doz alt grupları dolaylı karşılaştırılmıştır. Bu sonuç çocuklar veya gebeler için ayrı bir doğrulama değildir.

Rud ve ark. Computed tomography for diagnosis of acute appendicitis in adults. Cochrane, 2019.

Mittal ve ark.2013 · 10 merkezli prospektif kohortun ikincil analizi

Çocukta akut apandisit • Hedefli US

%72.5Duyarlılık

%97Özgüllük

%95 GA: duyarlılık %58,8–86,3; özgüllük %96,2–97,9.

Hasta grubu: Akut karın ağrısı ve apandisit şüphesi olan 3–18 yaş çocuklar; ABD'de 10 pediatrik acil merkez.
Analiz: 2.625 katılımcıdan 965'ine US (%36,8) yapıldı. Apendiksin açıkça izlendiği 469 incelemede duyarlılık %97,9, özgüllük %91,7 olarak bildirildi.
Protokol: Klinik karara göre uygulanan merkez bazlı abdominal ultrason; apendiksin tam görüntülenme oranı ve US kullanım sıklığı merkezler arasında farklı.
Referans standart: Prospektif gözlemsel kohortta klinik sonlanım, apandisit tanısı ve izlem doğrulaması; kaynak yayının yöntem bölümündeki referans tanımı geçerlidir.
Hedef / eşik: Hedef hastalık: akut apandisit; görüntüleme pozitifliği kaynak çalışmadaki US yorumuna göre. Tek bir çap eşiği bu çalışmanın evrensel kuralı olarak gösterilmez.

Apendiksin görülebildiği ve görüntülenemediği tetkikleri ayırmak şarttır. Merkezler arası farklı kullanım sıklığına göre duyarlılık değişmiştir; negatif ve tanısal olmayan US aynı şey değildir.

2013 çalışma yılı, seçilmiş 965 kişilik US alt grubu, uygulama farklılıkları ve tanısal doğrulama yaklaşımı sonuçları etkiler; bu performans güncel tüm çocuklara, tüm operatörlere veya tarama bağlamına genellenemez.

Mittal MK ve ark. Performance of Ultrasound in the Diagnosis of Appendicitis in Children in a Multicenter Cohort. Acad Emerg Med, 2013.

HESAPLAMA ÖRNEĞİ

Hastalık sıklığı ve öngörü değerleri

Hastalık sıklığı değiştiğinde pozitif sonucun anlamı nasıl değişir?

Varsayımsal test: %90 duyarlılık · %90 özgüllük

1.000 kişilik grupta hastalık sıklığı

Doğru pozitif45

Yanlış pozitif95

Doğru negatif855

Yanlış negatif5

POZİTİF ÖNGÖRÜ DEĞERİ32,1%

Pozitif test sonucu bulunan 140 kişinin 45 tanesinde hedef hastalık vardır.

Negatif öngörü değeri 99,4%

Eğitim amaçlı matematiksel örnek; gerçek bir tetkik veya kişisel risk hesabı değildir. Pozitif öngörü değeri = doğru pozitif / tüm pozitifler. Negatif öngörü değeri = doğru negatif / tüm negatifler.

Ortak dil: raporlama sistemleri

Tam sınıflandırma için ilgili sistemin güncel resmi belgesini kullanın.

Meme görüntülemesi

BI-RADS

ACR v2025

Mamografi, meme ultrasonu ve meme MR bulgularında ortak terminoloji, sonuç kategorileri ve yönetim önerileri sağlar. Eğitim özeti, tam sınıflandırma kılavuzunun yerine geçmez.

ACR resmi kaynağı

Karaciğer görüntülemesi

LI-RADS

Tanısal CT/MRI v2018

Uygunluk koşullarını karşılayan HCC riski yüksek hastalar için geliştirilmiştir. Her hastadaki karaciğer lezyonuna uygulanmaz; US ve tedavi yanıtı sürümleri ayrıca değerlendirilir.

ACR resmi kaynağı

Prostat MR

PI-RADS

v2.1 · 2019

Tedavi uygulanmamış prostatta klinik anlamlı kanser şüphesini MR bulgularıyla sınıflandırır. Biyopsi ve tedavi kararında klinik ve laboratuvar bilgileri de kullanılır.

ACR resmi kaynağı

Akut pulmoner emboli

PE-RADS

ACR v2026

BT ve MR anjiyografide akut pulmoner embolinin en proksimal yerleşimini ve eşlik eden sağ kalp bulgularını ortak bir dille aktarır. Teknik yeterlilik ve açıklayıcı rapor birlikte değerlendirilir; kronik tromboembolik hastalık için ayrı bir sınıflandırma değildir.

ACR resmi kaynağı